Kömüre Giden Demiryolu…

Yeni Türkiye Cumhuriyeti´nin 1 Nisan 1924 tarihinde kurduğu
ilk il olan Zonguldak tam bir cumhuriyet
kentidir. Yeni Türkiye Cumhuriyeti, ilk büyük eğitim atılımı için
Zonguldak´ı seçmiş, ilk üniversitesini 1924 yılında "Maden Mühendis
Mekteb-i Âlisi" adıyla burada kurmuştur. Yüz seksen yıllık sanayi ve
üretim kültürü olan kentimiz, demir ağlarla ana yurdun dört baştan örülmesine katkı sağlamıştır.

Atatürk, Zonguldak’a karşı ilgisinin bir göstergesi olarak
gezisi sırasında;“Zonguldak’ın derin toprakları altındaki serveti madeniye ne
kadar kıymetli ise, bizim nazarımızda Zonguldak’ta o kadar çok kıymetli bir
vilayetimizdir” diyerek 26 Ağustos’ta yetkililere, Zonguldak kömür havzasında
uygulaması için büyük ödevler vermiştir.
Ayrıca Zonguldak’a gelerek ekonomik savaşın kömürle başarılacağını
göstermiş, yeni Türk Devletinin, kömür havzasından fışkıracağına işaret
etmiştir.

Zonguldak’a verilen özen ve önemin neticesinde kömüre giden
demiryolu serüveni’de başlamıştır.

ANKARA-ZONGULDAK DEMİRYOLU HATTI;

Ankara–Sivas Demiryolu’nun normal hatta çevrilmeye
başlamasının ardından, 13 Aralık 1925 tarihinde “Ankara–Ereğli demiryolu hattı”
hakkındaki 1314 sayılı yasa çıkarılır. Ankara–Sivas demiryolu üzerindeki Irmak
İstasyonundan ayrılarak Zonguldak’a ulaşacak bu hattın kurulması, Cumhuriyet
Hükümeti’nin yurt kalkınmasındaki ideallerinden biridir. “Kömüre Giden
Demiryolu” adı altında başlayan proje,
Irmak–Filyos ve Filyos–Ereğli olmak üzere, karşılıklı iki kısımdan oluşmuştur.

IRMAK-FİLYOS DEMİRYOLU HATTI;

Irmak–Filyos Demiryolu Hattı, 7 Şubat 1927 tarihinde
İsveç–Danimarka grubu Mohapp Şirketi’ne ihale edilir. Demiryolu yapımına, 10
Mayıs 1927’de Filyos’ a iskele kurulmasıyla başlanır. 1927’ de demiryolu için
iskele yapılırken Filyos’a liman yapılması düşünülür, fakat yapılan incelemeler
sonucu demiryolunun Ereğli’ ye bağlanacak olması nedeniyle vazgeçilir.

Irmak–Filyos arasında karşılıklı yapılan, 391 km. uzunluğundaki
demiryolu hattı; 27 istasyon, 1368 menfez ve köprü, 8800 m. uzunluğunda 37 tünel
yapımı ile 12.11.1935 tarihinde tamamlanır. 14 Kasım 1935 tarihinde hizmete
açılır. Filyos’ta düzenlenen açılış törenine Nafia Vekili (Bayındırlık Bakanı)
Ali Çetinkaya da katılmıştır.

Bu arada, “Kömüre Giden Demiryolu” (Filyos–Ereğli) bağlantısı da kaçınılmaz hale
gelmiştir. Demiryolu önce kömüre ulaşacak sonra bütün yurtla kömürün
bağlantısı demirağlarla kurulacaktır.

FİLYOS-ÇATALAĞZI DEMİRYOLU HATTI;

Filyos–Zonguldak demiryolu inşaat müteahhidi, Yüksek
mühendis Abdurrahman Naci Demirağ’dır. İnşaatta, mühendis olarak da Ata Hayri
Kayadelen, Nuri Dağdelen, Kadri Çelikiz, İrfan, Osman Küsef çalışmıştır.

Filyos–Çatalağzı demiryolunun ihalesi 8.8.1934’te yapılır. 19.11.1936’ da
Çatalağızı’na kadar olan kısmı işletmeye açılarak trenle kömür nakliyatı
başlar. Aynı tarihte Normal hat, manevra ve depo hattı, kömür tahmil istasyonu ile elektrik lokomotifleri içtinap (sakınma) hattı olmak üzere dört hattan oluşan Çatalağzı Garıda büyük teşkilat istasyonu olarak tamamlanır.

ÇATALAĞZI-ZONGULDAK DEMİRYOLU HATTI;

Çatalağzı–Zonguldak demiryolunun ihalesi 25.5.1935’te
yapılır. 1 Ekim 1937’de ilk tren; Demirköprüden istasyona törenle girer.

DEMİRYOLUYLA NAKLEDİLEN İLK KÖMÜR ANKARA’YA YOLA ÇIKIYOR;

Irmak-Çatalağzı
demiryolu hattı 19.11.1936 tamamlanınca yurda kömür sevkiyatıda başlamış
olur. 18 Kasım 1936’da ilk kömür
nakliyesi Çatalağzı’ndan törenle Ankara’ya yola çıkar.

İLK KÖMÜR NAKLİYE TRENİ ANKARADA TÖRENLE KARŞILANIYOR;

kömürün kaynağından, bir gün önce aldığı ilk kömürü Başkent
Ankara´ya getirecek olan ilk tren, 19 Kasım 1936 günü Ankara İstasyonu´na büyük
sevinçler içinde girecektir. Isınmadan sanayiye kömür ve kömürle gelen,
Ankara´yı ve tüm yurdu sevince boğacaktı. Ergani "Bakır Yolu"ndan
sonra, şimdi de Zonguldak "Kömüre giden demiryolu’’ ile birleşip geleceğin
Türkiye´sinin duvarına taş taşıyacaktı.

Devletleştirildikten çok kısa denilebilecek bir süre sonra,
üretimi bir katına çıkarılarak 3 milyon tona ulaşan Zonguldak kömürü başka
neyle ve nasıl taşınabilirdi? Devletçilik politikasıyla döşenen demiryolu,
demiri-bakırı-kömürü aynı tezgâhta ve ocak başında bir araya getirerek yurdun
yazgısını değiştirecekti. Dolayısıyla Zonguldak´ın, Karadeniz´in bu romanlara,
öykülere, şiirlere konu olmuş alnı emek aydınlığının karasıyla yıkanmış
kentinin de yazgısını…Taki bugünlere kadar.