Türkiye paleontoloji tarihi açısından dikkat çeken ve 2018 yılında da kamuoyunda geniş yankı uyandıran Turcosuchus okani, yıllar sonra sosyal medyada yeniden gündeme geldi.
Instagram’da bilim, genel kültür ve kişisel gelişim alanlarında içerikler üreten Aslınur Çavdar, yaklaşık 125 milyon yıl önce Zonguldak bölgesinde yaşamış timsahımsı bir sürüngene ait fosillerin dikkat çekici hikâyesini takipçileriyle paylaştı.
Bilimsel çalışmalara göre Turcosuchus okani’ye ait kalıntılar Zonguldak’ın Gelik bölgesinden geliyor. Fosiller; çene ve uzuv kemiklerinden oluşuyor ve Türkiye’nin Mezozoik dönemine ait bilinen ilk krokodilomorf buluntuları arasında değerlendiriliyor.
FOSİLLERİ BİR VATANDAŞ BULUP İTÜ’YE TESLİM ETTİ
Çavdar’ın aktardığı bilgilere göre fosiller, 1960’lı yılların sonunda Zonguldak’ta bir vatandaş tarafından bulundu ve İstanbul Teknik Üniversitesi’ne teslim edildi.
Ancak fosili bulan kişinin kimliği, buluntuların Gelik’in tam olarak hangi noktasından çıkarıldığı ve kesin keşif tarihi kayıt altına alınamadı. Bu nedenle fosillerin bulunduğu noktada yeni parçaları ortaya çıkarmaya yönelik kapsamlı bir çalışma yürütülemedi. 2018 yılında Zonguldak basınında yer alan haberlerde de fosilin kim tarafından bulunduğunun bilinmediğine dikkat çekilmişti.
Fosiller uzun yıllar İTÜ koleksiyonunda korundu. Daha sonra paleontologların yürüttüğü bilimsel incelemeler sonucunda kalıntıların yeni bir krokodilomorf türüne ait olduğu ortaya konuldu. Bilimsel çalışmada tür “Turcosuchus okani” olarak tanımlandı.
ADI “TÜRK TİMSAHI” ANLAMINA GELİYOR
Yeni türe verilen isim de Türkiye ile doğrudan bağlantılı.
Turcosuchus ismi, Türkiye’ye atıfta bulunan “Turco” ile timsah anlamındaki “suchus” sözcüklerinden oluşturuldu. Türün ikinci adı olan “okani” ise yer bilimci Prof. Dr. Okan Tüysüz’e ithafen verildi.
Yaklaşık 125 milyon yıllık olduğu belirtilen Turcosuchus okani, günümüz timsahlarıyla akraba olan tarih öncesi bir krokodilomorf olarak bilim dünyası açısından önem taşıyor. Araştırmacılar, buluntunun Zonguldak ve çevresinin omurgalı fosilleri açısından sahip olduğu potansiyele de dikkat çekiyor.
ASLINUR ÇAVDAR’DAN ZONGULDAKLILARA ÇAĞRI
Çavdar ise paylaştığı videoda bilimsel hikâyenin bugün hâlâ cevaplanamayan en önemli sorusuna dikkat çekti:
“Bu fosili kim buldu ve Zonguldak Gelik’in tam olarak neresinde bulundu?”
Fosilin bulunduğu noktanın belirlenmesinin bölgede gerçekleştirilebilecek yeni araştırmalar açısından büyük önem taşıdığını ifade eden Çavdar, yıllar önce fosilleri bulan vatandaşa ya da yakınlarına ulaşılabileceğini belirterek sosyal medya kullanıcılarından destek istedi.
Çavdar, çağrısında şu ifadeleri kullandı:
“Diyorum ki bir halk dayanışmasıyla bu videoyu yayarsak Zonguldak’taki o vatandaşa ya da bir yakınına ulaşıp konum bilgisini öğrenebilirsek müthiş olmaz mıydı?”
60 YILLIK SIR ÇÖZÜLEBİLECEK Mİ?
Aradan yaklaşık 60 yıl geçmesine rağmen Turcosuchus okani fosillerini bulan kişinin kim olduğu ve fosillerin Gelik’in hangi noktasından çıkarıldığı hâlâ bilinmiyor.
Aslınur Çavdar, konuyla ilgili içerik paylaşımında şunları söyledi: “Adını Türkiye’den alan ve 125 milyon yıl önce yaşamış bir canlı var. Turcosuchus okani. 60’lı yılların sonunda Zonguldak’ta bir vatandaş üç adet çene, bir ön ve bir arka ayaktan oluşan bu fosilleri bulup İTÜ’ye teslim ediyor. Maalesef vatandaş kim, tam konum ve tarih ne bilinemediği için bir kazı çalışması da başlatılamıyor. Fosillerde bilimsel bir sınıflandırma yapılamadan yıllarca bir köşede bekliyor. Çünkü o konuda bir uzman yok. Ta ki 2017’ye kadar. Dr. Volkan Sarıgül ve Fransız paleontologlardan bir ekip bu fosillerin tam 125 yıl önce yaşamış bir canlıya ait olduğunu tespit ediyor. Bizim coğrafyamızda neden dinazor fosili olmadığını zaten başka bir videoda konuşmuştuk. Bu canlı da dinazorlarla aynı dönemde yaşamış bir krokodilamorf. Yani günümüzdeki timsahların atası olan bir sürüngen. Turcosuchus etimolojik olarak Türk timsahı demek. Tür kısmındaki okani ise fosili inceleyen ekibin saygı duyduğu Prof. Dr. Okan Tüysüz’e atfen verilmiş. Yani aslında Zonguldak ve çevresi sürüngenlerin evrimi incelemek için harika bir bölge olabilir. Böyle gelişmelere çok seviniyorum. Ama aklıma takılan da bir nokta var. Bu fosili kim buldu ve Zonguldak Gelik’in tam olarak neresinde bulundu? Çünkü bu kazı çalışması yapılması için elzem bir bilgi. Diyorum ki bir halk dayanışmasıyla bu videoyu yayarsak Zonguldak’taki o vatandaşa ya da bir yakınına ulaşıp konum bilgisini öğrenebilirsek müthiş olmaz mıydı?”
