Zonguldak&8217;ta çocukluğumun Türkçesi - 2

Hüseyin Şeker

15.01.2012 - 21:18 Yayınlanma

4 Paylaşım

Bu yazımı, Türkçeye çok meraklı olan, Atatürk Devlet Hastanemizde &[#]8220;Lokman hekiM&[#]8221; Nefrolog Doktor Gürsel Yıldız Beyefendi&[#]8217;ye ithaf ediyorum.

Son iki yazımdaki bilgileri hatırlamama yardımcı olan kaynağı(1937 Telefon Rehberi fotokopisini) gönderen Zonguldak eski Turizm İl Müdürü Raif Toker&[#]8217;e teşekkür ederim. Ayrıca, yazılarımda çok büyük emeği geçen, kızım Berran Aydan&[#]8217;a teşekkür ederim.

Yazılarımı basılmadan önce gözden geçiren, kıymetli dostumuz &[#]8220;Üstad&[#]8221; Namık Aşcı&[#]8217; ya, yazılarıma değer verip yayınlayan Pusula Gazetesi&[#]8217;ne, köşemi takip ederek ilgi gösteren değerli okurlarıma teşekkür ederim.

[*][*][*]

Geçen haftaki konuya devam ediyorum. İşte, çocukluğumda kullanılan bazı Türkçe sözcüklere örnekler:

Mektupçu : Defterdar ve Yazı İşleri Müdürü

Çangırı : Çankırı

İl Sürel Komisyonu : İl Genel Meclisi

Mağden : Maden

Yönkurulu : Yönetim Kurulu

Ar Kurulu : Disiplin Kurulu

Tayyare bileti : Milli piyango bileti

Numra : Numara

Kitapsaray : Kütüphane

İye : Sahip

[*][*][*][*]

1937 Zonguldak Rehberi&[#]8217;nden ilgimi çeken bazı ilan ve bilgileri sizlerle paylaşmaya devam ediyorum:

Bakanlar Kurulu

Başbakan: General İsmet İnönü

Tüze Bakanı : Şükrü Saraçoğlu (Adalet Bakanı)

Sü Bakanı : General Kazım Özalp (M. Savunma Bakanı)

İç Bakan : Şükrü Kaya

Dış Bakan : Dr. Tevfik Rüştü Aras

Finans Bakanı : Fuat Ağralı

Kültür Bakanı : Safvet Arikan

Bayındırlık Bakanı : Ali Çatinkaya

Ekonomi Bakanı : Celal Bayar

Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanı: Dr. Refik Saydam

Gümrük ve Tekeller Bakanı : Rana Tarhan

Tarım Bakanı: Muhlis Erkmen

[*][*][*]

Zonguldak&[#]8217;ta bazı kurumlar:

İtalya Konsolosluğu (Landi) , Fransız Konsolosluğu, Kilise (Kadırga yokuşu bitimindeydi)

[*][*][*]

Otomobil tarifeleri:

Kozlu : 125 kuruş

Hastaevi : 50 kuruş

İncivez : 100 krş

Maden Mektebi : 50 krş

Kapuz : 65 krş

Kokaksu : 50 krş

Kilimli : 200 krş

Şehir içinde heryer 40 krş. Gece tarifesi saat 22.00den sonra, 20 artım vardı. Sırada bulunan şöförler müşteriyi istediği yere getirmeye mecburdu. Getirmezse ilk defa 500, ikincide 1000 krş para ve üçüncü defasında 3 günden 15 güne kadar hapis cezası vardı.

[*][*][*][*]

Zonguldak&[#]8217;ta dört tane avukat, beş tane banka(Etibank, Osmanlı, Ziraat, Yardım-Efes-, İş bankası) üç tane otel (Emniyet, İstanbul, Şeref) vardı.

[*][*][*]

İşte bir ilan:

&[#]8220; Kışa bırakma, yazdan al!

Her sobada yanan, en fazla ısıtan,

Türk Antrasitini al!

Iskaralı her ocakta yanan

En az fire veren

Türk Antrasitini al!&[#]8221;

(Antrasit: kömür)

[*][*][*][*]

&[#]8220;KUMBARA- KUMBARA

İş Bankası asgari 25 lira mevduatı bulunan bütün kumbara sahiplerine

Yılda 7 defa kur&[#]8217;a çekerek

20.000 lira mükafat dağıtmaktadır.&[#]8221;

[*][*][*]

&[#]8220;Sayın abonelerimizin telefonlarını aşağıdaki öğreneğe uygun bir surette kullanmalarını rica ederiz:

1- Herhangi bir abone ile konuşmak isteyen bir abone mikrofonu (yani konuşma aletini) makinenin üzerinde ve yerinde bulunduğu halde, manyetosunu çevirmek sureti ile, santralı çağırır ve karşılık manyeto beklemeden konuşma aletini kulağına götürür.

Cevap verecek olan konuşturma işyarına istediği abone numarasını söylemesi yeter ve konuşma aleti kulağında bekler&[#]8230; Artık ilerisini bulmak için manyeto hareketinde bulunmaz. Çağırma işini yolu sağlayacak olan işyar yapar. Aranılan abone yerinde ise cevap verir. Aksi halde orada olmadığı anlaşılır.

Çağırmada ısrar edilmez.

2- Konuşma bitmedikçe mikrotelefon yerine konmamalıdır.

3- Konuşma biten abone mikrotelefonu yere koymamalı, her halde telefon üzerindeki kendine özgü yerine bırakmalıdır.

4- Başka şehirlerle telefonla konuşmak isteyenler isteğini santral işyarına( memuruna) söylemeli ve numarasını da bildirmeliler.&[#]8221;

[*][*][*]

Geçmiş zaman olur ki, hayali cihan değer&[#]8230;

O zamanlar, topraklarımızdan ve denizimizden zehirli olmayan bir bereket fışkırırdı.

Yıllar ne çabuk geçmiş. Çocukluğumun zenginleri, hepsi karatoprak oldu.

Yunus Emre&[#]8217;den:

&[#]8220;Geldi geçti ömrüm benim

Bir yel esip geçmiş gibi.

Hele bana şöyle gelir