Hattat Holding Kurumsal İletişim Müdürü ve Yeni Projeler Koordinatörü Tolga Tonguç&[#]8217;un gazetemize bilgilendirme ziyareti yaptığını anlatan Cuma günkü yazımda, İngiltere&[#]8217;ye santral gezisi yapılmasının söz konusu olduğunu yazmıştım.
Tonguç&[#]8217;un İngiltere&[#]8217;deki santralden önce bize Tarlaağzı&[#]8217;ndaki kömür kuyusunu göstermek istediğini söylemiş ve yazımı şöyle bitirmiştim:
&[#]8220;Hani İngiliz ortağı basına tanıttıkları toplantıdan sonra bazı gazetecilerle Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı İsmail Toksöz&[#]8217;ün bakıp da yukarıya büyülenmiş gibi çıktıkları kuyu.
Tolga Tonguç &[#]8216;Ben de daha hiç inmedim, beraber bakalım&[#]8217; dedi.
Yakında gidip bakacağız. Hema kömür çıkarma konusunda ne kadar ciddi olduğunu göstermek istiyor. Görelim bakalım&[#]8221;
Gittik gördük.
Tolga Tonguç, kuyuya inmeden önce, gazetemizin sahibi Ali Rıza Tığ, Yazı İşleri Müdürümüz Akif Yaman ve benden oluşan Pusula ekibine özel bir sunum yaptı.
Açıklamaların kömür üretimiyle ilgili olanına yerin 620 metre altına inip oradaki yatırımları da gördükten sonra bir şey diyecek halimiz kalmadı.
Termik santralle ilgili soru işaretlerimiz, kuşkularımız, endişelerimiz ise devam ediyor.
Onları gidermek o kadar kolay değil.
Tolga Tonguç bize yer altından önce yer üstünü gösterdi.
TTK&[#]8217;dan harabe durumda aldıklarını söylediği üç binayı gezdirdi.
Biri sosyal tesis olan binaların üçü de son derece modern bir şekilde düzenlenmiş.
Odaları gezdik. Mühendisler, teknisyenler bize yaptıkları çalışmalar hakkında bilgiler verdi.
Daha sonra Tarlaağzı&[#]8217;na giderek yerin 620 metre altına indik.
Aşağıda yarım saatten fazla kaldık. Tarlaağzı, Kazpınarı ve Amasra kuyularını yer altından birbirine bağlayacak olan galerilerin (tünellerin) sürülmesi için açılan yerleri gördük.
Dışarı çıkınca &[#]8220;dünya varmış&[#]8221; dedik.
Yukarıda ayrı bir dünya, aşağıda ayrı bir dünya var.
Bir dairenin boyu 3 metre olsa Hema yerin dibine 200 dairelik bir site yapmış.
Bu kuyunun ve 580 metrede tamamlanan Amasra kuyusu ile 300 metreyi geçtiği söylenen Kazpınarı kuyusu süs için (göstermelik) açılmış olamaz.
TTK&[#]8217;nın 6 metrelik çapla yerin en fazla 350 metre altında çalıştığı bir yerde özel sektör gelmiş 8 metrelik çapla 620 metreyi görmüş, 800 metreye gidiyor.
Madencilikte Türkiye&[#]8217;nin birinci ili Zonguldak&[#]8217;ta bile çok sayıda özel ocak var ama hiçbirinde böyle kuyu yok. Bırakın kuyunun böylesini, özelde kuyu namına bir şey yok.
Tarlaağzı&[#]8217;nda muazzam bir kuyu açan Hema TTK&[#]8217;dan Amasra B sahasının ihalesini 14 Şubat 2005&[#]8217;de almıştı. Dün ihalenin 5. yıldönümüydü.
Hattat 2005 yılından bu yana para harcıyor. Hem de hiç kazanmadan harcıyor.
Bugüne kadar yapılan harcamanın 600 trilyon lirayı bulduğu söyleniyor.
Tolga Tonguç, Mehmet Hattat&[#]8217;ın Amasra&[#]8217;ya yaptığı yatırımlardan tam 20 sene sonra 85 yaşında para kazanacağını söyledi.
Genç yaşına rağmen Hattat Holding&[#]8217;in önde gelen isimlerinden biri olan Tolga Tonguç bize sık sık babası gibi sevdiği Mehmet Hattat&[#]8217;ın insana ve çalışanlarına verdiği değerden söz etti, fabrikaları tanıtarak, Hattat&[#]8217;ı anlatarak ne kadar ciddi ve güçlü bir firma olduklarını göstermeye çalıştı.
Hema&[#]8217;nın kömür üretimi ve santral konusundaki ciddiyetini göstermek için de çok dil döktü.
Bize odalarda projelerin içine gömülmüş mühendisleri gösterdi, &[#]8220;ful mekanizasyonla bir kuyudan yılda en az 6 milyon ton kömür çıkaracağız&[#]8221; dedi.
Sahada 40&[#]8217;dan fazla sondaj yaptıklarını, bu sondajlarda yerin 1200 metre altına kadar indiklerini ve 570 milyon ton kömür tespit ettiklerini söyledi.
Bütün bunları büyük bir heyecanla, inançla ve kararlılıkla anlattı.
Tonguç &[#]8220;Kömür çıkarmak yüksek maliyetli bir iş olduğundan satmak para kazandırmıyor. Bu yüzden santralde enerjiye dönüştürüp katma değer elde edeceğiz, böylece hem şirket, hem yöre hem de ülke kazanacak&[#]8221; diyor.
Tonguç, Amasra kömürünün kaliteli kömür olduğunu, TTK&[#]8217;nın eksi 300&[#]8217;de 3 bin kalorilik kömür çıkardığını, kömürün daha yüksek kalorili olanının daha aşağılarda olduğunu, eksi 800&[#]8217;de 5800 kalorilik kömür bulunduğunu, bu kömürü lavvarlayarak 7-8 bin kaloriye çıkaracaklarını ve santralde öyle yakacaklarını da söyledi.
Kuracakları sistemde kül çok az olacakmış.
Peki, neden Filyos ve Çerkezköy değil de ısrarla Amasra?
Çevre ve Orman Bakanı bile Amasra termik santral yapımına uygun bir yer değil, Çevre Düzeni Planı&[#]8217;na göre Amasra&[#]8217;ya termik santral yapılmaz demesine rağmen neden Amasra?
Tonguç bu sorunun cevabını da şöyle veriyor;
&[#]8220;Filyos olsaydı, arada 20-30 kilometre var, dolaysıyla nakliye sorunu olacaktı.
Çerkezköy Karadeniz&[#]8217;e 35 kilometre ama orada da kömür yok.
İthal kömürle yapacak olsaydık Çerkezköy&[#]8217;e yapardık. Deniz kenarına kurardık. Gemiyle karşıdan (Ukrayna veya Rusya) getirir, nakliye sorunumuz da olmazdı. Santrali Amasra&[#]8217;ya yapmak istiyoruz çünkü kömür Amasra&[#]8217;da ve biz buradan kömür çıkaracağız&[#]8221;
&[#]8220;Santral günde 22 bin ton kömür yakacak. Bu kadar kömürü çıkaracak bir sistem kurulacak.
Küller çıkarılan kömürlerin yerine galerilere konulacak.
Bacadan duman değil buhar çıkacak. Kömür o kadar hızlı yanacak ki küller toz halinde olacak. Soğutma suyu denizden alınacağı için kuleler olmayacak&[#]8221;
Bu sözler de Tolga Tonguç&[#]8217;a ait.
Termik santral bir yana kömür üretimi konusundaki tereddütler hep Hema&[#]8217;nın kapalı kutu olmasından kaynaklandı.
Hema kapılarını çok daha önce açmalıydı. İnsanları bilgilendirmeliydi, özellikle termik santrale karşı çıkanları, kömür üretimi yapılmayacak düşüncesinde olanları bilgilendirmeliydi.
Tolga Tonguç, &[#]8220;Evet bu konuda hatalıyız. Bu yüzden kendimizi anlatamadık&[#]8221; diyor.
Kömür konusundaki tereddütte Hema&[#]8217;nın 3 yıllık hazırlık döneminin sonunda söz verdiği 500 bin ton kömürü çıkaramamış olmasının etkisi de büyük.
5 yıl oldu, ortada bir gram kömür yok.
Bu da insanların kafalarında soru işaretleri oluşturuyor.
Biz Tarlaağzı kuyusunu 620 metrede değil de her 100 veya 200 metrede bir görseydik, Hema basına ve bu kentin insanlarına periyodik olarak gelin şu kuyuya bakalım deseydi, açık ve net olsaydı belki bu kadar tereddüt yaşanmazdı.
Bizim de birçok kişi gibi kömür konusunda tereddütlerimiz vardı. Şirketi 3 yıllık hazırlık döneminin sonunda taahhüt ettiği kömürü çıkaramayıp iki kez süre uzatması aldığı için çok eleştirmiştik.
Kuyuyu görünce ve içine girince büyülenmedim, aşağıda büyücü falan da yoktu ama madenciliğin dünyanın en zor, en tehlikeli ve en maliyetli işi olduğunu anladım.
Yapılan yatırım tereddütlerimi büyük ölçüde giderdi ama sadece bizim kuyuya girmemizle olmaz. Hema kömür çıkarmayacak düşüncesinde olan herkes bu kuyuya ve diğerlerine girip bakmalı.
Olayın kömürle ilgili bölümü tamam gibi.
Kuyudan çıktıktan sonra düşüncelerimi soran Tolga Tonguç&[#]8217;a &[#]8220;Yer altında muazzam bir yatırım yapıldığını gördüğümü ve bu kuyuya bakarak Hema&[#]8217;nın kömür üretimi yapacağının anlaşıldığını söyleyip kuyunun hayırlı olmasını dilerken Ömer Ak da şirketin kamerasına çekim yapıyordu.
Daha önce de dediğim gibi öncelikli tereddüt kömür değil termik santral.
Kömürle ilgili tereddüt gitse bile termik santral endişesi durduğu sürece Hema&[#]8217;nın burada amacına ulaşması çok zor görünüyor.
Yine daha önce de söylediğim gibi Hema&[#]8217;ya, kömüre, enerjiye karşı değiliz.
Bilakis üretim yapana, insanlara iş ve aş verene teşekkür eder, destek veririz, Amasra Belediye Başkanının dediği gibi heykelini bile dikeriz.
Hema&[#]8217;nın kömür üretimine destek olmak demek santrale destek olmak demek değildir.
Bizim karşı olduğumuz termik santraldir. Termik santrale neden karşı olduğumuz bellidir.
Türkiye&[#]8217;de çevreye ve insan sağlığına zarar veren çok kötü santral örnekleri var.
Öyle olmasaydı Tolga Tonguç, Türkiye&[#]8217;den iyi bir örnek gösterebilir misiniz deyince bize sadece bir tane mi gösterirdi?
Tonguç&[#]8217;un gösterdiği santral de ithal kömürle çalışan 1200 megavat gücündeki Adana&[#]8217;daki Su gözü santrali.
Türkiye&[#]8217;de kömürle çalışan 10 tane termik santral var ve sadece iyi örnek olarak bir tane gösterilebiliyor. Onun da iyi örnek olup olmadığından emin değiliz.
Bu şartlarda insanlar termik santrale karşı olmayıp da ne yapsın?
Türkiye&[#]8217;den bir örnek verebilen Tolga Tonguç, başta Avrupa ülkeleri ve ABD olmak üzere dünyanın dört bir yanındaki termik santrallerden sayısız örnekler verdi.
Sadece İngiltere&[#]8217;den 16 tane termik santral saydı.
Bizim Avrupa ve ABD&[#]8217;deki santrallerle zorumuz yok.
Bizim derdimiz kötü örnekten geçilmeyen Türkiye&[#]8217;dir.
