Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Şenol Hakan Kutoğlu, Ege Denizi'ndeki Helen Yayı'nın tamamen kırılması senaryosunu otomatik hasar belirleme yazılımıyla modellediklerini açıkladı. Kutoğlu, 8'in üzerinde büyüklüğe sahip bir depremin Türkiye'nin neredeyse tamamında hissedilebileceğini, en fazla hasarın Ege'den Konya Havzası'na uzanan zayıf zeminli bölgelerde görülebileceğini ve Ege kıyılarında 1 ila 2 metre tsunami yüksekliği hesaplandığını bildirdi.
Kutoğlu'nun açıklamaları, yer bilimciler arasında tartışma başlattı. Jeoloji Mühendisleri Odası Zonguldak İl Temsilcisi, Jeoloji Yüksek Mühendisi Ali Baltaş, Helen Yayı'nın tek parça halinde kırılması senaryosuna yönelik eleştirilerde bulundu.
Baltaş'ın açıklamalarına sessiz kalmayan Prof. Dr. Şenol Hakan Kutoğlu, Pusula'ya yaptığı özel değerlendirmede hem bilimsel eleştirilere yanıt verdi hem de Baltaş'a yönelik sert ifadeler kullandı.
ALİ BALTAŞ: “HELEN YAYI TEK PARÇA HALİNDE KIRILMAZ”
Jeoloji Yüksek Mühendisi Ali Baltaş, Helen Yayı'nın Yunanistan'ın güneybatısındaki İyon Denizi'nden başlayarak Girit ve Rodos'un güneyinden Fethiye Körfezi'ne kadar uzandığını belirterek, yaklaşık bin kilometrelik bu hattın tek seferde kırılmasının bilimsel verilerle desteklenmediğini savundu.
Helen Yayı'nın tek bir fay hattı olarak değil, üç ana segmentten oluşan bir dalma-batma zonu olarak değerlendirildiğini ifade eden Baltaş, bugüne kadar yapılan çalışmalarda hattın tamamının tek parça halinde kırılarak deprem oluşturduğuna ilişkin veri bulunmadığını söyledi.
Baltaş, uydu ölçümlerinden elde edilen milimetre ve santimetre düzeyindeki hareketlerin tek başına böylesine büyük deprem senaryoları oluşturmak için yeterli olmadığını öne sürdü.
Bölgedeki kayaçların özellikleri, fayların davranış mekanizmaları, yer kabuğunun yapısı ve diğer jeolojik parametreler değerlendirilmeden yapılan açıklamaların bilimsel değer taşımayacağını savunan Baltaş, şu ifadeleri kullandı:
“Bugüne kadar yapılan çalışmaları görmezden gelerek, nasıl olsa halk da anlamaz diyerek akademik titrin verdiği özgüvenle uydu verilerinden hareketle yapılan yorumlar hayalidir. Kimsenin bilimsel geçerliliği olmayan hayal ürünü fikirler üzerinden halkımızı tedirgin etmeye hakkı yoktur.”
KUTOĞLU: “HABERİN İÇERİĞİNİ BİLE OKUMAMIŞ”
Ali Baltaş'ın eleştirilerinin sorulması üzerine açıklama yapan Prof. Dr. Şenol Hakan Kutoğlu, daha önce de çalışmalarının hedef alındığını duyduğunu ancak yanıt vermeye gerek görmediğini söyledi.
Kutoğlu, şöyle konuştu:
“Sayın Tığ, Ali Baltaş'ın son çalışmamızla ilgili yaptığı paylaşımdan, bu konudaki yorumumu sormanızla haberim oldu. Kendisinin başka çalışmalarımızla ilgili eleştirel paylaşımları olduğunu duymuştum. Kendisine yanıt verme gereği duymadım. Zonguldak küçük bir şehir, her şey bilinir ve duyulur. Bu arkadaşımızın da çay ocağı sohbetlerinde özellikle EZ ve ŞK ile şahsımı bayağı çekiştirdikleri kulağıma gelmekte. Bu çay ocağı dedikodularına yanıt verme niyetim hiç olmadı.”
Baltaş'ın çalışmanın içeriğini anlamadan eleştiri yaptığını ileri süren Kutoğlu, sözlerini şöyle sürdürdü:
“Arkadaşımız o kadar dolu ki haberin içeriğini bile okumamış. Okusaydı, bu fay tümden kırılsa bile ülkemizde hasar yaratma potansiyelinin olmadığını anlayacaktı. Yani halkı korkutma değil, rahatlatıcı bir haber olduğunu görecekti.”
“ÇALIŞMALARIMIZ DÜNYANIN EN SAYGIN DERGİLERİNDE YAYIMLANIYOR”
Araştırmalarının yalnızca bir bilim dalının verilerine dayanmadığını belirten Kutoğlu, çalışma ekibinde jeoloji ve jeofizik alanlarından bilim insanlarının da bulunduğunu vurguladı.
Kutoğlu, “Bizim çalışma ekibimizde jeolog ve jeofizikçi arkadaşlarımız da bulunmaktadır. Çalışmalarımız dünyanın en saygın yer bilimcilerinin hakemlik yaptığı dergilerde titiz bir incelemeden sonra yayımlanmaktadır. Ali Baltaş arkadaşımız kendini bu kadar yetkin görüyor ise bu dergilere bizim yayınlarımızı yanlışlayan makaleler yazabilir” dedi.
“MARAŞ VE TOHOKU DEPREMLERİNDEN DERS ÇIKARILMALI”
Bilimsel hesaplamaların her zaman belirli bir yanılma olasılığı taşıdığına dikkat çeken Kutoğlu, Japonya'daki Tohoku depremi ile Türkiye'de 6 Şubat 2023 tarihinde meydana gelen Kahramanmaraş merkezli depremleri örnek gösterdi.
Kutoğlu, “Sayın Tığ, tüm bilimsel hesaplamalar yanılma olasılığına sahiptir. Yer bilimleri ise yanılma olasılığı en yüksek alanların başında gelir. Japonya'daki Tohoku ve ülkemizdeki 6 Şubat Maraş depremi bunun en iyi örneklerindendir. Bu olaylardan sonra tüm yer bilimcileri nasıl yanıldıklarını itiraf ettiler” ifadelerini kullandı.
Afet yönetiminde en kötü senaryonun dikkate alınması gerektiğini belirten Kutoğlu, aksi yaklaşımın büyük felaketlerde ağır sonuçlar doğurabileceğini söyledi.
Kahramanmaraş depremlerinin çözümlenmesine ve bilim insanlarının neden yanıldığına ilişkin uluslararası bir bilimsel dergide makalesinin yayımlandığını hatırlatan Kutoğlu, Baltaş'a bu çalışmayı okumasını tavsiye etti.
“KAHVEHANE KÖŞELERİNDE GAZA GELMESİN”
Açıklamasının sonunda Ali Baltaş'a yönelik eleştirilerini daha da sertleştiren Prof. Dr. Şenol Hakan Kutoğlu, tartışmanın bilimsel zeminde yürütülmesi gerektiğini belirterek şu ifadeleri kullandı:
“Sosyal medyada benim üzerimden PR yapma gayreti taşıyan bu arkadaşıma tavsiyem kahvehane köşelerinde gaza gelmesin. Kendini geliştirmek ve ufkunu genişletmek istiyorsa yüksek lisans öğrencim olarak kabul edebilirim kendisini.”
Helen Yayı'nın tamamen kırılması senaryosuna ilişkin bilimsel değerlendirmelerle başlayan tartışma, Zonguldak'taki iki yer bilimci arasında sert bir polemiğe dönüştü. Baltaş'ın Kutoğlu'nun son açıklamalarına nasıl yanıt vereceği merak konusu oldu.




