Jeoloji Yüksek Mühendisi Ali Baltaş, Kuzeybatı Anadolu Taşkömürü Havzası’nda açılan yeraltı galerilerindeki suların jeotermal enerji potansiyeline ilişkin teknik değerlendirmelerde bulundu. Baltaş, yeraltındaki kayaçların derinliğe bağlı olarak ısınmasına rağmen mevcut maden galerilerinde ulaşılan sıcaklıkların jeotermal kaynak olarak değerlendirilmesinin güç olduğunu ifade etti.
ZONGULDAK'TA HER 44 METREDE SICAKLIK 1 DERECE ARTIYOR
Jeotermal gradyanın, yerin derinliklerine inildikçe kayaçların sıcaklığındaki artışı ifade ettiğini belirten Baltaş, Zonguldak Taşkömürü Havzası'nda farklı dönemlerde yapılan ölçümlere dikkat çekti.
Baltaş, özellikle Kozlu ve Karadon maden ocaklarında gerçekleştirilen ölçümlerde jeotermal sıcaklık artışının ortalama 100 metrede 2,27 derece olarak hesaplandığını belirtti.
Bu değerin Türkiye ortalamasının altında kaldığını vurgulayan Baltaş, Zonguldak'ta yeraltına doğru her 44 metre inildiğinde kayaç sıcaklığının yaklaşık 1 derece arttığını kaydetti.
BİN METRE DERİNLİKTE SICAKLIK 37 DERECEYE ULAŞABİLİYOR
Zonguldak ve çevresinde yıllık ortalama yüzey sıcaklığının 14,5 ile 15 derece arasında olduğunu ifade eden Baltaş, yüzey sıcaklığından etkilenmeyen 15-20 metre derinlikteki kayaçların sıcaklığının ise yaklaşık 14 derece kabul edildiğini belirtti.
Bu veriler doğrultusunda yeraltındaki sıcaklık değişimini değerlendiren Baltaş, eksi 300 ile eksi 650 metre arasındaki galerilerde kayaçlarla temas eden suların yaklaşık 21 ile 30 derece arasında sıcaklığa ulaşabileceğini ifade etti.
Baltaş, bin metre derinlikte ise kayaç sıcaklığının yaklaşık 36 ile 37,5 derece arasında olabileceğini belirtti.
YERALTI SULARININ SICAKLIĞI YÜZEYDE DÜŞÜYOR
Yeraltı galerilerinde ısınan suların yeryüzüne çıkarıldıktan sonra sıcaklık kaybına uğrayacağına dikkat çeken Baltaş, mevcut koşullarda bu suların doğrudan sıcak su kaynağı olarak kullanılmasının mümkün görünmediğini ifade etti.
Baltaş, kayaçların ısı iletkenliği, gözeneklilik özellikleri, tabaka kalınlıkları ve fay zonlarının sıcaklık üzerinde etkili olabileceğini de belirtti. Ayrıca kömürün kendiliğinden yanması ve maden ocaklarına havalandırma amacıyla gönderilen temiz havanın sıcaklığının da yeraltındaki sıcaklık değerlerini değiştirebileceğini kaydetti.
JEOTERMAL KAYNAK İÇİN DAHA DERİN GALERİLER GEREKİYOR
Zonguldak Taşkömürü Havzası'ndaki mevcut galerilerde ısınan suların jeotermal kaynak olarak kullanılmasına ilişkin değerlendirmesini paylaşan Baltaş, şu sonuca dikkat çekti:
“Bölgemizde açılan -300 ile -650 metre arasındaki galerilerde yaklaşık olarak 21-30 derece arasında sıcaklığa erişebilen sular, yeryüzüne çıktığında kullanma merkezlerine gidinceye kadar daha düşük sıcaklığa maruz kalacaklarından ve soğuyacaklarından sıcak su kaynağı olarak değerlendirilemezler.”
Baltaş, Zonguldak'taki yeraltı galerilerinde ısınan suların jeotermal kaynak olarak değerlendirilebilmesi için çok daha derin kotlarda açılan galerilere ulaştırılmaları gerektiğini vurguladı.
