Zonguldak'ta depreme dayanıksız olduğu gerekçesiyle yıkımına başlanan Vakıflar İş Hanı'nın altında, II. Dünya Savaşı döneminden kalma tarihi sığınağın girişi ortaya çıktı.
1943 yılında devlet tarafından olası hava saldırılarına karşı inşa edilen ve devlet arşivlerinde "Zonguldak'ın en büyük sığınağı" olarak yer alan yapı, Madenci Anıtı karşısındaki iş hanının yıkılmasıyla yeniden görünür hale geldi. Yaklaşık 5 metre genişliğinde ve 500 metre uzunluğunda olduğu belirtilen sığınak, yıllar boyunca üzerine yapılan binalar nedeniyle gözlerden uzak kaldı.
Sığınakla ilgili bilgi veren kent sakinleri, Ulu Cami'ye yakın noktada ortaya çıkan giriş ile çarşıdaki diğer sığınak girişinin (bacaağzının) birbirine bağlı olduğunu belirtiyor. Yaklaşık 18 metrekare kesitindeki iki giriş arasında 50 metrelik bir bağlantı bulunduğu, sığınağın içerisinde ise çeşitli odaların yer aldığı ifade ediliyor.
Kentte uzun yıllardır anlatılan bilgilere göre, çarşıdaki diğer girişin bulunduğu noktada bir dönem Mehmet Atalı'nın babasına ait kahvehane bulunuyordu. Sığınağın varlığı çocukluk yıllarından beri bilinirken, 1987 yılında Sivil Savunma uzmanlarının yapıyı incelemek amacıyla sığınağa girdiği ve gaz ölçümleri için Türkiye Taşkömürü Kurumu'ndan (TTK) destek aldığı da aktarıldı.
2'nci Dünya Savaşı'nın en kritik dönemlerinde inşa edilen tarihi sığınak, Vakıflar İş Hanı'nın yıkılmasıyla birlikte yeniden gündeme gelirken, yapının korunması ve geleceğine ilişkin nasıl bir çalışma yürütüleceği merak konusu oldu.
