İstanbul Beşiktaşlı Osman Muhtar Bey Gemi Çarkçıbaşısıdır. Günümüzdeki ismi ile “gemi makineleri işletme mühendisi“.
Osman Muhtar Bey, Ankara hükumeti tarafından Alemdar gemisinde görevlendirilir.
Kurtuluş Savaşı’nda gösterdiği mücadeleden İstiklal madalyası sahibidir.
Milli mücadele zamanı Zonguldak’a yerleşir, Zonguldaklı eşiyle tanışır, evlenir.
Bu evlilikten 4 çocuk dünyaya gelir. Bu kardeşlerin en büyüğü Selma Soysal, Türkiye`nin ilk kadın matematik profesörüdür…
En küçüğü ise Zonguldak Milletvekilliği de yapmış olan Prof. Dr. Mümtaz Soysal’dır…
SELMA SOYSAL: (1924 Zonguldak-2011 İstanbul) İlk Türk Kadın Matematik Profesörü…
Selma Soysal, Zonguldak'ta 1924 yılında doğmuştur. Babası Osman Muhtar Bey, Zonguldak Liman komutanı, annesi ise aydın bir kadın olan Samiye Hanım’dır.
Soysal'ın çocukluğu Fransız mühendislerinin, Rumların bulunduğu Zonguldak'ta geçti ve bu ortamda Fransızca ile Rumca öğrendi. İlk öğrenimini Zonguldak'ta, orta öğrenimini Çapa Kız Öğretmen Okulu’nda parasız yatılı olarak sürdürdü.
Selma Soysal, Kandilli Kız Lisesi'ni bitirdikten sonra 1941 yılında İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Matematik-Astronomi Bölümü’ne girdi ve 1945 yılında mezun oldu. Dünyaca ünlü matematikçi Cahit Arf'ın öğrencisi olan Soysal, hazırladığı Sonsuz Boyutlu Hilbert Uzayı başlıklı doktora tezi dünya çapında ünlendi.
Türkiye’nin ilk kadın Matematik Profesörüdür. 1951 yılında bir süre Henri Poincare Enstitüsünde dünyanın en önde gelen matematikçileri ile çalıştı. Paris, Londra, Boston üniversiteleriyle Massachusetts Teknoloji Enstitüsü (MİT)’nün uzmanlık programlarına katıldı.1952 yılında İTÜ de Matematik hocası olarak göreve başladı.
Görevi emekli olduğu 1991 yılına kadar devam etti. Soysal, İstanbul Teknik Üniversitesi'nde
47 yıl boyunca bilim insanları yetiştirdi.
Matematik konularında çeşitli anı yazıları bulunmaktadır.
10 Ekim 2011'de İstanbul'da vefat etti, Zincirlikuyu'da defnedildi.
MÜMTAZ SOYSAL: 1929 yılında Zonguldak’ta doğdu. İlkokulu Zonguldak’ta okudu. Galatasaray Lisesi’ni (1949), ardından Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi'ni (SBF) (1953) bitirdi. Ortadoğu Amme İdaresi Enstitüsü’nde asistan olarak görevliyken fark dersi sınavlarını vererek Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden de mezun oldu (1954). 1956’da SBF’de asistan olarak çalışmaya başladı; 1958’de siyasal bilimler alanında doktora çalışmasını tamamladı. SBF’de Anayasa Hukuku profesörü olarak uzun yıllar ders verdi.
Temsilciler Meclisi Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) temsilcisi (6 Ocak 1961 – 25 Ekim 1961) olarak Anayasa Komisyonu üyeliği yaptı. 1963’te SBF’de doçent, 1969’da profesör olan Soysal, 1971 yılında aynı fakültenin dekanlığına seçildi. 12 Mart Muhtırası’ndan sonra 18 Mart 1971’de dekanlığı esnasında, Ankara Sıkıyönetim Komutanlığı’nca gözaltına alınıp tutuklandı. 1968’den beri okuttuğu Anayasa’ya Giriş ders kitabında komünizm propagandası yapmakla suçlandı, 6 yıl 8 ay ağır hapis, 2 ay 20 gün Kuşadası’nda emniyet gözetimi altında bulundurulmaya ve kamu haklarından ebediyen mahrumiyete mahkûm edildi. Toplam 14.5 ay Mamak Cezaevi’nde kaldı. Mamak Cezaevi’nde iken yazar Sevgi Soysal ile evlendi (Sevgi Soysal 1976 yılında ölmüştür).
Hukukçuluğunun yanı sıra gazete yazılarıyla da tanınan Soysal Forum, Akis, Yön, Ortam gibi dergilerde, Yeni İstanbul, Cumhuriyet, Ulus, Barış, Milliyet ve Hürriyet gazetelerinde yazarlık yaptı. Milliyet gazetesinde 1974’te “Açı” başlığıyla yayımlamaya başladığı köşe yazılarını 1991-2001 yılları arasında Hürriyet’te, 2001’den beri de Cumhuriyet’te sürdürmektedir.
1962 yılında arkadaşlarıyla birlikte Sosyalist Kültür Derneği’ni kurdu. 1969-71’de Akdeniz Sosyal Bilim Araştırma Konseyi Başkanlığı, 1974-78 arasında Uluslararası Af Örgütü ikinci başkanlığı görevlerini yürüttü. 1979’da BM Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO) Uluslararası İnsan Hakları Öğretimi Ödülü’nü aldı.
1991 seçimlerinde Sosyaldemokrat Halkçı Parti (SHP) listesinden Ankara’dan kontenjan adayı oldu ve TBMM’ye seçildi. TBMM’de Çekiç Güç, OHAL, demokratikleşme, Kıbrıs, özelleştirme gibi konularda hükümet politikalarını eleştiren Soysal, özellikle özelleştirme konusundaki yetki yasaları için Anayasa Mahkemesi’ne yaptığı başvurularla koalisyon ortağı DYP’lilerin tepkisini çekti. Bu başvuruları sonucunda Anayasa Mahkemesi tarihinde ilk kez bir yürütmeyi durdurma kararı verdi. Anayasa Profesörü Soysal, SHP’nin hükümet ortaklığı içindeki pasif tutumuna sürekli tepki gösterdi, “vuruşarak çekilme” yaklaşımıyla Türk siyasi literatürürne geçti. Murat Karayalçın döneminde kısa bir süre için dışişleri bakanı olarak görev yaptı. Ancak bir süre sonra bakanlıktan istifa etti.
1995 yılındaki anayasa değişikliği çalışmaları esnasında özellikle DYP’li Coşkun Kırca ile tartışmalarıyla yine gündemde kaldı. Seçim yasasının Anayasa Mahkemesi’ne götürülmesinde başrolü oynadı. Sonrasında CHP’ten koptu, DSP saflarına geçti. 1995 genel seçimleri’nde DSP'den Zonguldak milletvekili seçildi. Daha sonra Bülent Ecevit ve Rahşan Ecevit'le anlaşmazlığa düşerek DSP'den ayrıldı (1998). 2002’de Bağımsız Cumhuriyet Partisi’ni kurdu ve parti genel başkanı oldu.
Kıbrıs’taki toplumlararası görüşmelerde anayasa danışmanlığı görevini üstlenen uzun yıllar Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) cumhurbaşkanı Rauf Denktaş’a danışmanlık yaptı. Mümtaz Soysal, 11 Kasım 2019 tarihinde hayatını kaybetti…
Yüksel Yıldırım-Zonguldak Nostalji-31 Ocak 2023
