Ali Baltaş: Zonguldak’ta heyelanlar depremlerden daha yıkıcı etki oluşturuyor

Arazi yangını ormana sıçramadan söndürüldü

İçeriği Görüntüle

Jeoloji Mühendisleri Odası Zonguldak İl Temsilcisi Jeoloji Yüksek Mühendisi Ali Baltaş, yerel basında yer alan, 6 Kasım 2026 Cuma günü Kilimli’de 1,7 ve 13 Kasım Cuma günü Alaplı’da 1,2 büyüklüğünde deprem meydana geldiğine ilişkin haberler üzerine, bölgedeki deprem ve heyelan tehlikesine yönelik açıklama yaptı.
Zonguldak’ın dik ve engebeli arazi yapısına, yoğun yağışlara ve zemin özelliklerine işaret eden Baltaş, bu koşullar dikkate alınmadan yapılan derin ve geniş kazıların heyelan tehlikesini artırdığını belirtti.
“İL SINIRLARI İÇİNDEKİ DEPREMLER GENELLİKLE KÜÇÜK”
Kilimli ve Alaplı örneklerinde olduğu gibi, Zonguldak il sınırları içinde meydana gelen depremlerin büyüklüklerinin genellikle 3’ten küçük olduğunu ifade eden Baltaş, bu depremlerin insanlar tarafından hissedilmese de hassas ölçüm cihazlarıyla kaydedilebildiğini söyledi.
Baltaş, Zonguldak il merkezi ve yakın yerleşimlerde sarsıntı oluşturan en yakın depremlerin ise il sınırları dışında meydana geldiğini kaydetti.
KUZEY ANADOLU FAY ZONU’NA DİKKAT ÇEKTİ
Bölgede hissedilen depremleri oluşturan faylardan birinin, Zonguldak’ın yaklaşık 100 kilometre güneyinden geçen Kuzey Anadolu Fay Zonu olduğunu belirten Baltaş, açıklamasında şu değerlendirmelere yer verdi:
“Ülkemizin yıkıcı etki oluşturan en aktif fay zonlarından biri olan Kuzey Anadolu Fay Zonu, yanal atımlıdır ve ilimize en yakın konumda Gerede-Düzce hattından geçmektedir. Bu fayın tekrarlanma aralığı, segmentin uzunluğuna da bağlı olarak 200-400 yıl arasında değişmektedir.
Bu fay üzerinde 1944 yılında meydana gelen 7,3 büyüklüğündeki Gerede depremi ile 1999 yılında meydana gelen 7,2 büyüklüğündeki Düzce depreminin sarsıntıları ilimizde hissedilmiştir. Bu depremler Zonguldak il merkezi ile yakın çevresinde hasar oluşturmamakla birlikte, Gerede depremi Devrek ve Çaycuma’da ölüm ve yıkımlara, Düzce depremi ise Ereğli’de hafif hasarlara neden olmuştur.”
KARADENİZ AÇIKLARINDAKİ FAYI ANLATTI
Zonguldak’ta sarsıntı oluşturan diğer fay zonunun ise kuzeyde, kıyı kenar çizgisinin 10-20 kilometre açığında, Karadeniz içinde bulunduğunu ifade eden Baltaş, bu fayın Kuzey Anadolu Fay Zonu gibi doğu-batı doğrultusunda uzandığını, ancak bindirme mekanizmasına sahip olduğunu belirtti.
Baltaş, söz konusu fayla ilgili değerlendirmesini şöyle sürdürdü:
“Bindirme fayları, yanal atımlı fay zonları gibi enerjileri bir sonraki segmente iletilmeden açığa çıkardıklarından, söz konusu fayın tekrarlanma aralığı 500-1000 yıl gibi çok daha uzun bir süredir. Bu fay zonu üzerinde ilimize en yakın konumda meydana gelen en büyük deprem ise 1968 yılındaki Bartın depremidir. Bu deprem 6,5 büyüklüğünde meydana gelmiş olup Bartın ile Amasra’da ölüm ve yıkımlara neden olmuştur.”
“YAPILAŞMA HEYELANLI BÖLGELERDE GERÇEKLEŞİYOR”
Zonguldak il merkezi ve yakın çevresinde heyelanların depremlere göre çok daha sık meydana geldiğini ve yıkıcı hasar oluşturduğunu vurgulayan Baltaş, bunun nedenlerini şöyle sıraladı:
“Bölgenin dik ve engebeli topografik yapısı, yoğun ve sürekli yağış alan iklimi, suları bünyesine alarak gevşeyen killi ve ayrışmış zemin yapısı başlıca etkenlerdir. Bu faktörler değerlendirilmeden, arazi dengesi de bozularak giderek daha yüksek katlı yapılaşmaya gitmek amacıyla daha derin ve geniş kazılar yapılması heyelanları artırmaktadır. Diğer bir deyişle Zonguldak il merkezi ile yakın çevresinde yapılaşma, heyelanlı bölgelerde gerçekleşmiş ve gerçekleşmektedir.”
“SAĞLAM BİNALAR BİLE ZEMİN HAREKETİNE DİRENEMİYOR”
Bölgeyi etkileyen depremlerin uzakta meydana geldiğini ve tekrarlanma aralıklarının uzun olduğunu belirten Baltaş, heyelanların ise eğimli alanlarda, özellikle yağışlı mevsimlerde her yıl yaşandığını ifade etti.
Baltaş, uzaktaki depremlerden kaynaklanan sarsıntıların bölgeye ulaşıncaya kadar zayıfladığına işaret ederek şu değerlendirmede bulundu:
“İlimizdeki yapılar, uzakta meydana gelen depremlerin bölgemize ulaşan sarsıntılarına dayanırken, en kaliteli malzemelerle yapılan sağlam binalar bile zeminleri hareket ettiği için heyelanlar karşısında direnemeyerek yıkılmaktadır.”
Depremler ile heyelanlar arasındaki bağlantıya da dikkat çeken Baltaş, depremlerin doğrudan binaları yıkmasa bile suya doygun, dik ve hassas yamaçlarda oluşturduğu sarsıntılarla arazi dengesini bozarak heyelanları tetikleyebileceğini belirtti.
SİMGE YAPILARIN YIKILMASINA ELEŞTİRİ
Baltaş, açıklamasının sonunda kent tarihine ve kültürüne ilişkin simge yapıların yıkılmasında deprem gerekçesinin öne sürülmesini de eleştirdi.
Söz konusu yapılara ilişkin raporları hazırlayan kişilere yönelik sert ifadeler kullanan Baltaş, şunları söyledi:
“Yukarıda yapılan açıklamalar ışığında değerlendirildiğinde, ilimizde bugüne kadar kent tarihine ve kültürüne ilişkin simge yapıların, kentin zemin yapısı hakkında fikir sahibi olmayan ve il dışında yaşayan sözde bilim adamları tarafından hazırlanan raporlarla yıkılmalarında da heyelanların değil de depremin gerekçe gösterilmesi yaman bir çelişkidir.”